حدیث روز
امام علی (علیه السلام) می فرماید : هر کس از خود بدگویی و انتقاد کند٬ خود را اصلاح کرده و هر کس خودستایی نماید٬ پس به تحقیق خویش را تباه نموده است.

پنج شنبه, ۲۵ شهریور , ۱۴۰۰ 9 صفر 1443 Thursday, 16 September , 2021 ساعت تعداد کل نوشته ها : 109 تعداد نوشته های امروز : 0 تعداد اعضا : 8 تعداد دیدگاهها : 2×
مشاهدات و مکاشفات امیرالمؤمنین(علیه السلام) (صدیقه مدملی)
10 شهریور 1400 - 21:02
شناسه : 1137
0

 مقدمه مکاشفات و مشاهدات چند گونه است: اوّل: مكاشفات مادّيّه و طبيعيّه و آن اطلاع بر مخفيّاتى است كه براى انسان در عالم طبع حاصل مى‏شود. مانند علوم طبيعى و رياضى و هيئت و امثال آن. دوّم: مكاشفاتى است كه براى سالك بعد از عبور از عالم طبع و ورود در عالم مثال حاصل مى‏شود […]

ارسال توسط :
پ
پ

 مقدمه

مکاشفات و مشاهدات چند گونه است:

اوّل: مكاشفات مادّيّه و طبيعيّه و آن اطلاع بر مخفيّاتى است كه براى انسان در عالم طبع حاصل مى‏شود. مانند علوم طبيعى و رياضى و هيئت و امثال آن.

دوّم: مكاشفاتى است كه براى سالك بعد از عبور از عالم طبع و ورود در عالم مثال حاصل مى‏شود و آن را مشاهدات قلبيّه گويند. چون تجسّم بعضى از معانى به صورتهاى مثالى و آن در بيدارى نظير خوابها و رؤياهائى است كه انسان در خواب مى‏بيند.

سوّم: مكاشفاتى است كه براى سالك بعد از عبور از عالم مثال و ورود در عالم روح و عقل حاصل مى‏گردد. و آن را مشاهدات روحيّه گويند، كه به واسطه قدرت روح و سيطره او در عالم پيدا مى‏شود، چون احاطه بر خواطر و افكار و طىّ الارض و طىّ در هوا و عبور از آتش و اطّلاع از آينده و تصرّف در نفوس به مرض يا صحّت و تصرف در افكار عامّه.

چهارم: مكاشفات سرّيّه است. و آن مكاشفاتى است كه براى سالك در عالم خلوص و لا هوت بعد از عبور از روح و جبروت حاصل مى‏شود، و آن را مكاشفات سرّيّه گويند. چون كشف اسرار عالم وجود و اطّلاع بر معانى كليّه، و كشف صفات و اسماء كلّيّه الهيّه.

پنجم: مكاشفاتى است كه براى سالك بعد از كمال و عبور از مراتب خلوص و وصول به مقام توحيد مطلق و بقاء بالله پيدا مى‏شود، و آن را مكاشفات ذاتيّه گويند. چون ادراك حقيقت هستى و آثار آن و ترتيب نزول حكم بر عالم امكان، و مصدر قضا و قدر و مشيّت الهيّه و مصدر تشريع و وحى و احاطه بر جميع عوالم نازله و كيفيّت تحقّق حادث و ربط آن به عوالم ربوبى و اتحاد وحدت و كثرت و امثال آن. و اين را مكاشفات ذاتيّه گويند. [۱]

مشاهدات امام علی(علیه السلام)

الف:شهود کتاب تشریع و کتاب تکوین

قرآن کریم که مهم­ترین کتاب آسمانی است و بر سایر صحایف الهی هیمنه و سیطره و نظارت و حراست دارد: «مصدقا لما بین یدیه»[۲] حبل ممدود خداست که یک طرف آن که عربی مبین است در دست مردم است و طرف دیگر آن که منزه از وضع، لغت، اعتبار، و مبرای از مفهوم و معنای ذهنی است نزد خدای سبحان است.[۳] این صحیفه مهیمن با تمام بطون و تاویلات و با همه ظهور و تنزیلات نزد امام علی(علیه السلام) مشهود است، زیرا رسول اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) فرموده است:یکی از مصادیق بارز آیه کریمه «قل کفی بالله شهیدا بینی و بینکم و من عنده علم الکتاب»[۴] برادرم علی(علیه السلام) است. علم آن حضرت به معارف قرآنی از قبیل علم حصولی نیست، بلکه از سنخ علم حضوری و شهودی است و از آن جهت که قرآن کتاب تدوین است و جهان خارج کتاب تکوین  و این دو کتاب کاملا هماهنگ می­باشند لذا امام علی(علیه­السلام) که به همه ابعاد قرآن علم شهودی دارد به اسرار و رموز جهان تکوین نیز علم حضوری دارد. ایشان در تایید مشاهدات خود از قرآن کریم می­فرمایند:«انا کلام الله الناطق » «انا علم الله . . . و لسان الله الناطق» قرآن کریم بر همه مراحل مادون اشراف شهودی دارد و کسی که قرآن ناطق و وحی ممثل است اطلاع حضوری بر اسرار جهان خواهد داشت؛ یعنی هم از آن­ها آگاه است و هم اطلاع وی از آن­ها از سنخ حضور است، نه حصول.

ب: جهان بینی شهودی وهمسانی پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و علی علیه السلام در شهود عرفانی

رسول اعظم( صلی الله علیه و آله و سلم) درباره علم شهودی امام علی(علیه­السلام) فرموده است: «خلقت انا و علی من نور واحد» لذا حیات و ممات این دو بزرگوار هماهنگ است و چون رسول اعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) دارای جهان­بینی شهودی بود، نه حصولی و در حقیقت حیات آن حضرت عارفانه بود، نه حکیمانه و متکلمانه، امام علی(علیه السلام) نیز دارای جهان­بینی شهودی است.

ج: شهود ملکوت

«. . . و لقد نظرت فی الملکوت باذن ربی فما غاب عنی ما کان قبلی و لا ما یاتی بعدی . . .»؛«. . .سبحانک ما اعظم ما یری من خلقک و ما اصغر کل عظیمة فی جنب قدرتک و ما اهول ما یری من ملکوتک»  نظر به معنای نگاه عقلی است، نه نظر حسی.

بر این اساس حضرت علی(علیه السلام) تعابیری مانند«علم الله »، «قلب الله » و «لسان الله الناطق» برای خودشان به کار برده­اند. که این تعابیر ناظر به دو مطلب است: یکی گستره علم علوی و شمول آن نسبت به همه آن چه مقدور موجود امکانی است و دیگری شهودی و حضوری بودن آن علم. چنانچه از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) رسیده که مقصود از امام مبین در آیه «و کل شی ء احصیناه فی امام مبین»[۵]امیرالمؤمنین علی( علیه السلام) است.که اشاره به دو مطلب مذکور دارد زیرا حقایق اشیا در متن سعه وجودی آن حضرت احصا شده، نه مفاهیم و صور ذهنی آن­ها.

د: مبداشناسی شاهدانه

 بر اساس آموزه­های علوی عالی­ترین معرفت به خدای تبارک و تعالی تعلق دارد:«معرفة الله سبحانه اعلی المعارف»و بر اساس تبیین آن حضرت از چگونگی معرفت مذکور به دست می­آید که این معرفت از سنخ شناخت شهودی است،چنانچه می­فرمایند: من پروردگاری را که ندیده باشم هرگز نمی­پرستم. در حقیقت ایشان خدای سبحان را با قلب متحقق به حقیقت شناخت.

ذ: معادشناسی شاهدانه

چون معاد به معنای عود به قرب مبدا است، لذا با شناخت مبدا فاعلی، معرفت معاد نیز متناسب با نحوه شناخت مبدا فاعلی شناخته خواهد شد. حضرت علی(علیه السلام)متناسب با شهود مبدا فاعلی،به مبدا غایی یعنی انجام هستی نیز  علم شهودی دارد. چنانچه می­فرمایند: «لو کشف الغطاء ما ازددت یقینا » یعنی اگر حجاب رجوع به سوی خدا و پرده بازگشت خلق در قوس صعود به سوی خالق برطرف گردد، چیزی بر یقین من افزوده نمی­شود.

ه: رسالت شناسی عارفانه

رسالت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) مصداق هدایت و حکمت الهی است و فعل ویژه خدا و ظهور خاص الهی است و کسی که خدا را با چشم دل مشاهده کرد افعال و نیز مظاهر او را خواهد دید.

و: مشاهده فرشتگان

شهود فرشته توسط امام علی(علیه السلام) با استناد به این مطلب که رؤیت خدا با چشم دل و حقیقت ایمان مستلزم شهود مظاهر الهی است پذیرفتنی است؛ زیرا علم به سبب موجب علم به مسبب می شود.[۶]


[۱] رساله سير و سلوك منسوب به بحرالعلوم، ص: ۱۶۹

[۲]. بقره، ۹۷

[۳] «انا جعلنا قرانا عربیا لعلکم تعقلون× و انه فی ام الکتاب لدینا لعلی حکیم » زخرف/۳- ۴ .

[۴] رعد/۴۳،

[۵] یس/۱۲

[۶] حيات عارفانه امام علي(عليه‌السلام) –  صفحه ۴۴

نوشته های مشابه

ثبت دیدگاه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.